Năm 2001, Học viện Tài chính được thành lập theo Quyết định số 120/2001/QĐ-TTg ngày 17/8/2001 của Thủ tướng Chính phủ, trên cơ sở sáp nhập 3 đơn vị: Trường Đại học Tài chính - Kế toán Hà nội, Viện Nghiên cứu Tài chính và Trung tâm Bồi dưỡng cán bộ Tài chính. Ngoài trụ sở chính, Học viện còn có các cơ sở đào tạo tại Hà Nội. Học viện chịu sự quản lý của Bộ Tài chính, Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Học viện có chức năng đào tạo đại học, sau đại học, nghiên cứu khoa học và bồi dưỡng kỹ năng quản lý về lĩnh vực tài chính, kế toán, quản trị kinh doanh, tiếng Anh tài chính và tin học tài chính - kế toán, với các loại hình đào tạo: Đại học chính quy, đại học tại chức, đại học văn bằng II, hoàn chỉnh kiến thức đại học và sau đại học.

Học viện hiện có 720 cán bộ, viên chức trong đó có 390 giảng viên, 54 nghiên cứu viên, 23 giáo sư và phó giáo sư, hơn 80 tiến sỹ, 191 thạc sỹ, 21 nhà giáo ưu tú. Hàng năm, quy mô đào tạo của Học viện tăng trung bình 10%. Năm học 2007 - 2008, Học viện đào tạo hơn 18.000 sinh viên, học viên

45 năm qua, Học viện Tài chính đã đào tạo được 150 tiến sỹ, hơn 600 thạc sỹ và gần 62.000 cử nhân kinh tế cho ngành tài chính và đất nước. Trong đó có nhiều đồng chí đã và đang giữ trọng trách của Đảng, Nhà nước, các bộ, ngành, địa phương.

Với những thành tích đạt được, Học viện Tài chính đã được Đảng và Nhà nước tặng thưởng nhiều phần thưởng cao quý: Huân chương Độc lập Hạng Nhất, Nhì, Ba Huân chương Lao động hạng Nhất, Nhì, Ba Huân chương Hữu nghị của Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào.

Năm 2007, đề án "Đổi mới và phát triển Học viện Tài chính đến 2010 và định hướng 2015" được Bộ Tài chính phê duyệt và triển khai thực hiện, với mục tiêu xây dựng, phát triển Học viện thành trung tâm đào tạo và nghiên cứu khoa học về kinh tế - tài chính - kế toán hàng đầu Việt Nam, có uy tín trong khu vực, thực hiện sứ mệnh "Cung cấp các sản phẩm đào tạo và nghiên cứu khoa học tài chính - kế toán chất lượng cao cho xã hội".

Gần 4 thập kỷ qua, bằng sự lao động cần cù, bền bỉ, sáng tạo, liên tục, kế tiếp nhau của bao thế hệ cán bộ, giáo viên, sinh viên đã tạo nên những giá trị tinh thần và vật chất vô cùng quý báu, thế hệ chúng ta cần phải trân trọng và giữ gìn.